Sistem Belgelendirme · ISO/IEC 42001:2023

ISO 42001 ile Yapay Zekâyı Güvenle Yönetin

ISO 42001, yapay zeka sistemlerinin sorumlu, etik ve şeffaf yönetimi için dünyanın ilk uluslararası yönetim sistemi standardıdır. AIMS (Artificial Intelligence Management System) belgelendirmesiyle YZ süreçlerinizi denetlenebilir bir çerçeveye taşıyın.

TÜRKAK Akredite ISO/IEC 17021-1 EU AI Act Kanıt Çerçevesi
ISO/IEC 42001 · AIMS CORE Sorumlu YZ EU AI Act Şeffaflık
2023Aralık 2023'te yayımlanan ilk küresel yapay zeka yönetim sistemi standardı
38Ek A'da tanımlı kontrol — YZ politikasından yaşam döngüsüne uçtan uca yönetişim
2026EU AI Act yüksek riskli sistem yükümlülüklerinin devreye girdiği yıl (Ağustos)
3YILBelge geçerlilik süresi — yıllık gözetim denetimleriyle sürdürülür
Neden ISO 42001

Regülasyon dalgası gelmeden yönetişimi kurun

EU AI Act ve Küresel Uyumluluk

AB Yapay Zekâ Yasası, yüksek riskli YZ sistemlerine şeffaflık, insan denetimi ve kayıt tutma zorunluluğu getiriyor. ISO 42001, bu gereklilikleri karşıladığınızı bağımsız denetimle kanıtlayan en güçlü çerçevedir — cezalarla değil, hazırlıkla tanışın.

Güven İnşası

Müşterilerinize, yatırımcılarınıza ve iş ortaklarınıza YZ sistemlerinizin güvenilir olduğunu üçüncü taraf denetimiyle kanıtlayın.

Sistematik Risk Yönetimi

Önyargı, ayrımcılık, halüsinasyon ve veri ihlali gibi YZ kaynaklı riskleri tanımlı süreçlerle kontrol altına alın.

Rekabet Avantajı

İhalelerde, tedarikçi değerlendirmelerinde ve uluslararası ortaklıklarda sorumlu YZ yönetimiyle öne çıkın.

Operasyonel Verimlilik

YZ süreçlerinin performansını ölçün, izleyin ve sürekli iyileştirme döngüsüne bağlayın.

Kapsam

ISO 42001 Hangi Kuruluşlara Uygundur?

Yapay zeka geliştiren ya da kullanan her ölçek ve sektördeki kuruluşa uygulanabilir. Kapsam, kuruluşun YZ ayak izine göre daraltılıp genişletilebilir.

01

YZ Geliştiren Yazılım ve Teknoloji Firmaları

Model geliştirme, eğitim, dağıtım ve izleme süreçlerini standart çerçevede yönetir; kurumsal müşterilere satışta güven altyapısı sağlar.

02

YZ Kullanan İşletmeler

Tedarik zinciri, müşteri hizmetleri, İK veya karar destek sistemlerinde hazır YZ araçları kullanan her ölçekten firma için sorumlu kullanım çerçevesi.

03

Finans, Sağlık ve Kamu Sektörü

Kredi değerlendirme, tıbbi teşhis, işe alım gibi yüksek riskli YZ uygulamalarında regülasyona hazırlık ve uyum altyapısı.

04

Danışmanlık ve Denetim Firmaları

YZ yönetişimi alanındaki yetkinliği belgeler; müşterilere güvenilir rehberlik kapasitesini bağımsız denetimle kanıtlar.

Standardın Omurgası

ISO 42001’in 7 Temel Bileşeni

Ek A’daki 38 kontrol, bu yedi yapı taşı üzerinde yükselir.

YZ Politikası

Kuruluşun yapay zeka yaklaşımını ve etik taahhütlerini tanımlayan üst düzey politika.

Risk ve Etki Değerlendirmesi

YZ sistemlerinin birey, toplum ve çevre üzerindeki etkilerinin sistematik analizi.

YZ Yaşam Döngüsü

Tasarımdan devre dışı bırakmaya kadar tüm aşamalarda kontrollü süreç yönetimi.

Veri Kalitesi

Modelleri besleyen verinin bütünlüğü, temsil gücü ve güvenilirliği.

Şeffaflık ve Açıklanabilirlik

Algoritmik kararların izlenebilir, açıklanabilir ve sorgulanabilir olması.

Hesap Verebilirlik

Net rol tanımları, görev ayrılığı ve insan denetimi mekanizmaları.

Sürekli İzleme

Performans metrikleriyle düzenli değerlendirme ve iyileştirme döngüsü.

Yol Haritası

Belgelendirme Süreci

Süreç, TÜRKAK tarafından akredite edilmiş belgelendirme kuruluşlarınca ISO/IEC 17021-1 standardına uygun yürütülür. ISO 42001’e özgü olarak Aşama 1’de YZ sistem envanteri, risk-etki değerlendirme kayıtları ve YZ politikası dokümantasyonu öncelikli incelenir.

Başvuru ve Kapsam Belirleme

Hangi YZ sistemlerinin ve kullanım senaryolarının kapsama alınacağı tanımlanır; kuruluşun YZ olgunluk seviyesi değerlendirilir.

Aşama 1 Denetimi

YZ sistem envanteri, risk ve etki değerlendirmeleri, veri kalitesi yönetimi ve şeffaflık politikası incelenir.

Aşama 2 Denetimi

YZ sistemlerinin gerçek kullanımda yönetilme biçimi yerinde doğrulanır; önyargı testleri ve insan denetimi mekanizmaları kontrol edilir.

Bağımsız Belgelendirme Kararı

Denetim ekibinden bağımsız komite değerlendirmesi sonucunda ISO 42001:2023 sertifikası düzenlenir.

Gözetim Denetimleri

Belge geçerliliği süresince yılda en az bir kez denetim yapılır; YZ regülasyonlarındaki değişiklikler izlenerek uyum sürekliliği sağlanır.

Yeniden Belgelendirme

3 yıllık belge süresi sonunda kapsamlı denetimle yenilenir; başarıyla tamamlanması hâlinde sertifika uzatılır.
Merak Edilenler

Sıkça Sorulan Sorular

ISO 27001 bilgi güvenliğini genel olarak ele alır. ISO 42001 ise yapay zekanın etik, şeffaflık, önyargı ve hesap verebilirlik gibi YZ’ye özgü boyutlarına odaklanır. İkisi birbirini tamamlar; birlikte kullanım ideal bir YZ güvenlik çerçevesi oluşturur.

Şu an genel bir yasal zorunluluk yok; ancak AB Yapay Zeka Yasası (EU AI Act) kapsamında yüksek riskli YZ sistemleri için güçlü bir uyum kanıtıdır. Yükümlülükler kademeli devreye girerken erken uyum, rekabet avantajı yaratır.

Kuruluşun büyüklüğüne ve YZ süreçlerinin olgunluk seviyesine bağlı olarak genellikle 3 ila 8 ay arasında tamamlanır.

Denetim süresi; kapsamdaki YZ sistemlerinin sayısı ve karmaşıklığı, çalışan sayısı ve lokasyon sayısına göre adam/gün olarak hesaplanır. Başvuru sonrası kapsamınıza özel net teklif sunulur.

Evet. YZ geliştirmeyen ancak YZ tabanlı araçlar kullanan firmalar da alabilir. Kapsam, kullandığınız YZ sistemlerinin yönetimine göre belirlenir.

Tam tersi. YZ tabanlı ürün geliştiren bir startup için kurumsal güvenilirliği erken aşamada inşa etmek, yatırımcı ve müşteri güveni açısından stratejik avantajdır.

EU AI Act, YZ sistemlerini riske göre sınıflandırır. İşe alım, kredi değerlendirmesi, tıbbi teşhis, eğitim erişimi ve kritik altyapıda kullanılan sistemler “yüksek riskli” kabul edilir; şeffaflık, insan denetimi ve kayıt tutma zorunluluğu getirilir. ISO 42001 bu gereklilikleri karşıladığınızı belgeler.

Evet. Standart hem YZ geliştiren hem de kullanan kuruluşları kapsar. Hazır bir dil modeli, tahminleme motoru veya görüntü tanıma servisi kullansanız dahi bu kullanımın yönetişimi ISO 42001 kapsamındadır.

Yapay zekânız denetime hazır mı?

Uzman ekibimizle ücretsiz ön değerlendirme yapın; mevcut YZ olgunluk seviyenizi ve belgelendirmeye giden yol haritanızı birlikte çıkaralım.

Yanıt süresi: 24 saat içinde · Ön değerlendirme ücretsizdir